De keerzijde van Waaromvragen (rewrite)

Precies een jaar terug schreef ik op mijn website en column over mijn rationele aard, iets goeds. Ik zag en zie mezelf doorgaans als rationeel mens: een nadenkend wezen dat graag duidelijkheid heeft in feitelijke, meetbare begrippen als het gaat om menselijk handelen. Ik ontdekte destijds dat waar ik voorheen in gesprekken met name ‘wat’- en ‘hoe’-vragen stelde, ik veranderde naar ‘waarom’-vragen. Kortom: het ging van een verjaardagsgesprek naar een late tweepersoons roséavond in een nachtelijke zomerbries.

Sprak ik bijvoorbeeld met iemand over diens levensvisie, dan bleef ik altijd benieuwd hoe diegene naar het leven keek; beroepskeuze, geloof in toeval, een hoger wezen, een absolute waarheid - alles kon aan de orde komen. Mijn interesse ging echter steeds meer uit naar de emotionele behoefte áchter een overtuiging. Overtuigingen komen vanuit een gevoel en gevoel heeft vaak een praktische oorzaak. Althans, dat geloof ik dan.

Spontaan raakte ik totaal verzeild in een wereld van de motivaties van mensen. Waarom doen ze de dingen die ze doen? Waarom reageren ze zoals ze reageren? Kunnen ze het zelf verklaren? Zijn ze er bewust van? Waarom willen sommigen dat niet weten? En zou ik zelf die vragen voor hen kunnen beantwoorden? En waarom zou ik dat willen kunnen?

En door dat ‘waarom’-Rijk te betreden, begaf ik me in een domein waar weinig mensen zonder angst en zelfdeceptie over spreken. Een domein van glad ijs voor iedereen. En om de beeldspraak te vervolmaken: ik heb nog nooit schaatsen aangehad en ik ben zwaar motorisch gestoord (tevens letterlijk te interpreteren). Goed, ik studeer geen psychologie, maar dat werkt in veel sociale contreien waarschijnlijk in mijn voordeel.

Vaak maak ik de fout vanuit mezelf te redeneren. Ik vind mijn ideeën kloppen en wanneer ik met mensen spreek bewijs ik graag mijn gelijk. Maar wanneer mensen me intellectueel aankunnen en ik mijn trucjes toepas van het doorvragen en ‘tussen de regels lezen’, blijk ik nogal eens flink dyslectisch. En als ik een deel van een verklaring wil invullen, blijkt onverwacht mijn hand verkrampt en mijn inktvulling leeg.

In al mijn incompetentie, denk ik toch al iets goed geconcludeerd kan hebben. Die conclusie gaat niet over andere mensen, maar over mijn ervaring met de ratiokant. Ik dacht een jaar geleden een krachtig gereedschap te hebben gevonden, een bewustzijn dat me verder kan helpen. Een gereedschap waarmee je direct verborgen onderwerpen aansnijdt en nieuwe ontdekkingen doet. Maar het gereedschap blijkt verraderlijk, je snijdt jezelf al snel in de vingers.

Ik ontdek net de eerste hoekjes van het puntje van de gigantische ijsberg; nog niet zeker of ik verder durf te ontdekken. Of ik alles wel wíl verklaren. Want waar blijft romantiek en de charme van alles om je heen als je álles wilt verklaren? Wat moet er voor wijken? En waarom zou ik alles willen verklaren? Het duizelt me nog steeds.

Laurens
3 juni 2007

<< Terug
Laatste Neologismen
Finansyrië
Andersoms
Ondernemingsradio
Empathéïst
Impulsaankoper

Laatste Columns
Wie schrijft, die blijft
Sterke mening over relativeren
Fijne foutjes

Laatste Gedichten
Digitaal socializen
Spreek me gerust aan
Teder
Mits ongedetermineerd, valt alle tekst op deze site onder mijn auteursrecht.